„Marzyła mi się książka o moim ulubionym kraju bez napinania się. Żeby nie musiała odzwierciedlać, obiektywizować, syntetyzować.
Jestem niechlujnym czechofilem, ta książka nie jest ani kompetentnym przewodnikiem po kulturze czeskiej, ani po Czechach.
Nie jest obiektywna.
Nie rości sobie pretensji do niczego.
Jest wyłącznie o tym, co mnie zafascynowało przez ostatnich 10 lat, od kiedy pierwszy raz przyjechałem do tego kraju. Jest wielką notatką z lektur i ze spotkań z ludźmi, których chciałem
tam spotkać.
Słowem, jest o miłości przedstawiciela jednego kraju do innego kraju.
Może jest jeszcze o czymś, ale to już zostawiam Państwu”.

Zrób sobie raj jest opowieścią o tym, co zafascynowało autora w czeskiej kulturze. W kulturze radości smutku. Śmiech jest tu pokazany jako maska tragicznej bezradności. Reportera Szczygła najbardziej fascynują Czesi, którzy nie wierzą w Boga. „Jak się państwu żyje bez Boga?” – to pytanie, czasem wyrażone wprost, a czasem ukryte, jest refrenem tej książki, łączącej osobisty pamiętnik z esejem, felietonem i reportażem.

„Kiedyś zostałem z Jasonem na tydzień sam, był czerwiec, i musiałem codziennie wyciągać mu kleszcze, które przynosił z ogrodu. Z jednym trudnym kleszczem poszliśmy do weterynarza, dwa domy dalej. Pan Josef Míka, tęgawy i zażywny, dobrze po sześćdziesiątce, kleszcza wyjął jednym ruchem. Dzięki Bogu, powiedziałem, na co pan doktor odparł, że Bóg nie ma z tym nic wspólnego, ważna jest specjalna pęseta. Jak już tak miło nam się rozmawia o religii, dodałem, to może powiedziałby mi pan doktor, co się mówi po czesku, kiedy człowiek robi znak krzyża. Przyjeżdżam tu tyle lat, a jeszcze tego nie ustaliłem. Weterynarz otworzył szeroko usta, jakbym mu wyssał całe powietrze z gabinetu. Nie mam pojęcia, odparł po chwili, nigdy nie wykonywałem takiej czynności. Ale czeka tu jeszcze jedna pani, może ona wie, jak się po czesku przeżegnać. Zapytaliśmy, pani zadzwoniła nawet do koleżanki na Smíchov, niestety – też nie wiedziała. Ja to dla pana ustalę, obiecał doktor, tylko proszę mi dać kilka dni”.

W końcu troszkę o kuchni czeskiej. Znowu rozległy temat, ale ważny i niezbędny dla dobrego poznania czeskich obyczajów.
Przed chwilą zjadłem domowej roboty španělské ptačky a to wszystko popijam czeskim piwem. Więc mogę spokojnie pisać..

Z moich obserwacji wynika, że Czesi bardzo szczycą się swoją kuchnią, ale też mają dziwne przyzwyczajenia kulinarne, inne niż w Polsce.

Każdy wie, że życie towarzyskie skupia się w hospůdkach. Tam pije się piwo, je posiłki i spotyka ze znajomymi. Hospoda dla Czecha to jak kościół dla Polaka.

Pierwsza różnica to taka, że Czesi jedzą obiad już o 12.00! Dla mnie, przybysza z PL, ciężko było się przestawić. W PL śniadania jadłem o 11.00 a tu już w południe zamykało się zakład pracy i wszyscy szli do hospody jeść obiad. Przez pierwszy tydzień nie mogłem wyrobić, podczas gdy inni już dawno zjedli, ja jeszcze się męczyłem. Teraz już się wyrobiłem i o 12.00 umieram z głodu i czekam tylko na przerwę w pracy. Od 12 do 13 Czesi oblegają hospody, w restauracjach tworzone są specjalne menu, a do każdego posiłku można sobie zamówić piwo. Przyznam się, że w Czechach pierwszy raz piłem w pracy i to do tego z szefem! Zamówić browarka do knedlika to przecież jest wskazane!

Czeskim zwyczajem jest też jedzenie parówek rękoma. Nigdy nie używają widelca. Zresztą parówki są inne niż w Polsce a tu nazywają się parky. Parky (od pary – 2 szt) czyli jak powiem: Poproszę parek, dostanę dwie sztuki parówek. Jak chcę kupić jedną parówkę, powiem: Poproszę nóżkę parka. Fajnie, nie?

Tutejsza kuchnia jest bardzo tłusta i kaloryczna. Wegetarianie w Czechach nie mają czego szukać. Wszędzie kapusta, sosy, polewy, pulchne knedliky, piwo. Na samą myśl mam mdłości. Pamiętam mój pierwszy raz, gdy próbowałem zjeść narodowe vepřo-knedlo-zelo. Knedlik + kapusta + mięso wszystko polane tłustym sosem. O matko… Bez piwa jest to nie do strawienia!

Jedno piwo wypite… Idę po drugie…..

Ja akurat tak trafiłem, że mój współlokator to kucharz. Zawsze mam w domu niejakie czeskie dobroty. Ale Czesi stołują się głównie na mieście. Za 69 kč masz dwudaniowy obiad. Mało który Czech ci powie, że smakuje mu nasz barszcz czerwony. Niektórym wręcz on nawet śmierdzi! Czesi znają nasze gołąbki – jednak tutaj one się inaczej nazywają i podaje się je z knedlikami i gęstym sosem pomidorowym. Śmieją się z tego, że schabowy to nasze narodowe danie – oni mają u siebie swój řizek i to im wystarczy.

Teraz zobaczmy co Czesi mają, a czego nigdzie indziej nie ma.

Becherovka  – ziołowa wódka, teraz w wersji cytrynowej 20% – prawie jak cytrynowy likier. Polecam bez zapojki!

Buchty – coś jak nasze drożdżówki. Z różnym nadzieniem.

Burčák – dojrzewające wino. Oglądaliście film Bobule? Właśnie  z takich bobuli wykonane jest to wino. Posiada żywe bakterie, które jednych ożywią, drugim przeczyszczą jelita.

Hořické trubičky – coś jak gofry, tylko w kształcie trumny.

Knedliky

Kofola

Kolače – wywodzą się z Morawy, wielkie, okrągłe drożdżowe bułki ze świeżymi owocami i kruszonką.

Kulajda  – przepyszna południowoczeska zupa z ziemniakami, grzybami. Dobrze wykonana jest gęsta a smakuje wyśmienicie!

Pivo – wiadomka 

Smaženy sýr

Svičkova na smetaně –  czyli polędwica wołowa ze słodko-kwaśnym sosem śmietanowym, z przetartymi lub zmiksowanymi warzywami, bardzo często potrawa ta jest podawana w ten sposób, że na polędwicę kładzie się bitą śmietanę i odrobinę żurawiny;

Twarożki ołomunieckie – tylko w Czechach dostaniesz to ohydztwo! Śmierdzące lepiące buzię, obrzydliwe twarożki, które podaje się na chlebie z surową cebulą i papryką w proszku. Nie polecam. Tylko dla hardcorów.

Utopenec – gruba kiełbasa, typu parówkowa, przekrojona na pół a w środku cebulka. Wszystko na zimno w zalewie octowej.

Vepřo-knedlo-zelo + pivo.

Jak widać, naród czeski lubuje się w daniach mięsnych. Jeśli i Wy lubicie mięso i piwo, na pewno w Czechach się Wam spodoba.

Znacie więcej czeskich narodowych potraw? Dopisujcie je w komentarzach.

Svićkova

               Utopenec

               Nawet Wojak Szwejk chodził do Hospody.

               Kulajda

               Olomoucke tvarużky

Jeśli macie ochotę na coś pysznego, możecie wybrać się do jednego z piętnastu milionów hipermarketów TESCO (gdyż ich tutaj nie brakuje) i kupić sobie kilka z tradycyjnych czeskich potravin.

Ale przygotujcie się! Ceny w Czechach są zwykle 20-30 % wyższe! Nie dość, że drożej to jeszcze wielkie monety – trzeba zaopatrzyć się w wielki portfel. Ale na pocieszenie pozostaną Wam do wyboru produkty, których nie znajdziecie nigdzie w Polsce. No i przede wszystkim to, że tu ceny są zaokrąglone – nie płacicie groszy (halerzy) i nie walają się po portfelu drobniaki.

Zapraszam na zakupy 

Horalky – do wyboru czeskie i słowackie. Wafelki przekładane masa kakaową. Wstyd przyznać, ale te słowackie, które możecie dostać i w Polsce, są lepsze niż czeskie.

Knedliky – do wyboru trzy rodzaje: houskove, bramborove, karlovarske. To zaskakujące, ale prawie żaden Polak nie wie, co to jest knedlik. Houskovy – coś jak bułka, tylko delikatniejsza, gotowana na parze. Bramborovy – takie jak kopytka, tylko twarde, klejące gębę. Mi nie smakują. I jeszcze karlovarske – z Karlovych Varu – chyba dla turystów z Rosji – takie pomieszane różnokolorowe bułkowe knedliki  Fajnie wyglądają na talerzu. Idealne do spożycia na słodko.

Kofola – niesamowite, ale ta czeska odmiana coca-coli ma juz 50 lat i zanosi się na to, że sława Kofoli w Czechach i na Słowacji nie osłabnie nigdy. Kofola nie ma tu konkurencji – nawet Coca-Cola chciała wykupić Kofolę, ale Czesi się nie sprzedali. Co innego Polacy – od jakiegoś czasu polska HOOP Cola to już Hoop Kofola Sp. z o.o. Ale ambrozja z Czech nigdy nie będzie sprzedawana w Polsce. Jeśli chcecie poczuć jak smakuje sławna Kofola, kupcie Polo Coctę/Koktę czy jak to się piszę – smakuje tak samo.

Lentilky – czeskie M&M’sy  Nic dodać, nic ująć. Lentilky są słodkie jak małe dziecko.

Lučina – coś jak twarożek na chleb. Delikatna i w różnych smakach. W ogóle Czesi nie używają prawie masła, wszędzie tylko pomazanki i twarożki. Jak już masło to tylko najlepsze w kostce, żadne gówna Delmy itp.

Margotka – to jedna z wielu przepysznych czeskich czekoladek. Karmelowe, migdałowe, rumowe, kasztankowe, co tylko chcecie! Oprócz Margotki polecam Fiodorkę – mieszankę białej i czarnej czekolady.

Mattoni – kto jeszcze nie zna czeskiego odpowiednika Żywca Zdrój? Najlepsza czeska woda z Karlovych Varu. Jechałem pociągiem, o dziwo jeszcze w PKP i na przeciw siedzieli jacyś obcokrajowcy. A że było głośno nie słyszałem, że mówią po czesku. Dopiero, gdy wyjęli wodę Mattoni, wiedziałem, że tę oto Polszę odwiedzili turyści z Czech 

Lody Miša – tylko w Czechach jadłem coś takiego. Znając zamiłowanie Czechów do twarożków, nie zdziwiło mnie, że zrobili z nich swoje flagowe lody. Lody o smaku mrożonego twarożku. Super!

Tatarska omačka – może nie czeska, ale żaden Czech się bez niej nie obejdzie. Chcesz kupić majonez w Czechach? Zapomnij – nawet majonez Hellman’s jest o smaku tatarskiego sosu! Szok!

Pribinaček – no i kolejny czeski przysmak. Słodki twarożek, coś jak u nas serek homogenizowany. W kilku smakach. Rozpływa się w ustach! Obok tego powstał Pribinaček Tičinka – świeży twarożek w polewie czekoladowej!

Soki Relax – nie czeskie, a polskie. To są soki Hortex, tylko, że eksportowane do Czech ze zmienioną nazwą. Smakują tak samo dobrze jak w Polsce. Bardzo popularne w Czechach.

Tatranky – coś jak Horalky, różni się tylko nazwa.

Siesta – polski Prince Polo, importowany z Polski tylko że z czeska etykietą  Dalej je kupuje, nie mogę przestać.

Smaženy sýr – wciąż nie mogę potwierdzić jego pochodzenia, ale chyba czeski. Wielki kawał sera topionego typu Hermelin, w środku najczęściej plaster szynki, maczany w grubej warstwie bułki tartej, tak grubej, żeby podczas smażenia nie wypłynął z tej skorupki. Podawany z tatarką i hranolkama ( frytkami).

Dobra, to wystarczy, mam nadzieje, że jesteście po kolacji. Dalej nie będę wymieniać, bo schodzę już na zupełnie inny temat kuchni czeskiej. Ale o niej w następnym poście. Smacznego!

Jest jeszcze wiśniowa i waniliowa 😉

Teraz obiecany post dla wielbicieli piwa, w szczególności piwa z Czech. Jak wiadomo dla Czecha piwo jest jak narodowy hymn. Czech musi mieć piwo, mógłby nie mieć wody w kranie, ale piwo musi być! Każde czeskie miasto ma swój browar. Wyobraźcie sobie więc ile jest rodzajów piwa. Wokół jednego bloku są 4 pivnice, czyli nasze piwiarnie. Środek tygodnia czy sobota, piwiarnie są oblegane. Nie umiem sobie wyobrazić co działo się w tych miejscach, gdy Czesi grali o Mistrzostwo Świata w hokeju i wygrali!!!

Alfabetycznie wg Wikipedii:

Birell – ulubione bezalkoholowe piwo wszystkich Czechów. Każdy je pije do obiadu dokładnie w południe. Mnie nie smakuje, pewnie dlatego, że nie ma tego charakterystycznego smaku piwa.

Budweiser Bier – czeskie piwo typu lager produkowane w Czeskich Budziejowicach przez Budějovický měšťanský pivovar.
Nazwa pochodzi od niemieckiej wersji nazwy Budziejowice („Budweis”). Obok Budweiser Bier w Czeskich Budziejowicach produkowany jest również Budweiser Budvar.
Zawartość alkoholu: 5%

Budweiser Budvar – jasne piwo dolnej fermentacji produkowane z morawskiego słodu i żateckiego chmielu przez browar Budějovický Budvar, n. p., z Czeskich Budziejowic, których tradycje warzenia piwa sięgają 1265 r. Obok Pilsnera Urquell jest najbardziej znanym i cenionym czeskim piwem na świecie. Budweiser Budvar zawiera 3,75% wag. alkoholu. W Czeskich Budziejowicach istnieją 2 różne browary produkujące piwo Budweiser. Jednakże piwo z drugiego browaru (Budweiser Burgerbrau) jest mniej znane.

Březňák jest to czeska marka piwa produkowana przez browar w Wielkim Brzeźnie (kraj Ustecki), należący do kompanii Drinks Union.

Krušovice – marka piwa produkowanego w browarze królewskim Krušovice od roku 1581. Silnie promowany w czeskich filmach. Gdy film kręcony jest w Pradze, na pewno pojawi się w nim logo Krusowic.

Pilsner Urquell (czes. Plzeňský prazdroj, plzeň) – jasne piwo produkowane w Pilznie w Czechach. Pierwsze piwo tzw. dolnej fermentacji (fermentowane w niskich temperaturach) na świecie, stworzone w 1842 r. przez pilzeńskiego piwowara Josefa Grolla. Zawiera 4,4% alk.
Pilsner Urquell jest również warzony i rozlewany na licencji przez Tyskie Browary Książęce należące do Kompanii Piwowarskiej, czyli w Polsce kupujecie podróbę czeską. Jedynie małe 0,33l jest eksportowane z Czech.

Radegast – marka piwa typu pilzeńskiego o lekkim, zrównoważonym smaku słodowo-chmielowym i o delikatnym słodowym zapachu, które produkowane jest od 1970 roku, w Pilznie. Nazwa piwa została zaczerpnięta od nazwy słowiańskiego boga Radegasta, który był czczony pod tym imieniem na terenie Moraw. Przyznam szczerze, że to jedyne piwo z Czech, którego po prostu nie znoszę! Moi koledzy z Polski potwierdzają moje zdanie, jednak Czesi sądzą zupełnie coś innego – piwo jest bardzo popularne.

Staropramen – obowiązująca od 1911 r. nazwa browaru istniejącego w Pradze w dzielnicy Smíchov od roku 1869, a także marka piwa tam produkowanego – w powieści Haszka „Przygody dobrego wojaka Szwejka” z lat 1921-1923 występuje ono pod nazwą „piwo smichowskie”.
Jest to drugi największy browar w Czechach, obecnie wchodzi w skład grupy InBev.
Oprócz marki Staropramen, browar produkuje też piwa: Kelt, Ostravar, Branik i Velvet. Dość popularny w Czechach.

Velkopopovický Kozel jest piwem typu lager pochodzącym u miejscowości Velké Popovice. Jest produkowane w różnych jasnych i ciemnych odmianach. Znakiem rozpoznawczym piwa Kozel jest kozioł niosący kufel napełniony pieniącym się piwem.
W smaku piwo Kozel jest bardziej słodkawe i jednocześnie mocniejsze niż bardziej popularne w Polsce piwa typu pilsner.

Zlatopramen (czes. złote źródło) – czeska marka piwa produkowana przez kompanię Drinks Union z siedzibą w Ústí nad Labem, w dzielnicy Krásné Březno. Browar istnieje od 1867 roku, choć tradycje piwowarskie w Krásnym Břeźnie sięgają 1642 roku. Od 1900 roku piwo eksportowane jest do wielu krajów, także poza Europę. W 1914 było produkowanych 14 gatunków piw. Nazwa Zlatopramen została oficjalnie przyjęta w setną rocznicę powstania, w 1967 roku. Piwo Zlatopramen jest eksportowane również do Polski.

Teraz dwa moje ulubione:

Gambrinus – To jasne piwo z gatunku lager o wielowiekowej tradycji (browar Gambrinus w Pilźnie powstał w 1869 roku). Charakterystyczne dla tego piwa są wyśmienita goryczka, złocisty kolor i obfita piana. Swój smak piwo zawdzięcza przede wszystkim czeskim składnikom: słodowi pilzneńskiemu oraz słynnej pilzeńskiej wodzie, której odczyn jest idealny do warzenia piwa. Woda ta, jest rzeczywiście wyjątkowa – większość piw jest produkowana właśnie w tym przemysłowym mieście. Piwo to jest wyborne! Uwielbiam jego smak, barwę, piankę. Polecam każdemu.

Ostravar – wiadomo, Ostravar z Ostravy. Produkowany bez przerwy od 1898 i jest ceniony za swą jakość i smak. Browar działa ponad sto lat i można go zwiedzić, gdyż mieści się w budynku muzeum piwa. Kto przyjedzie na Morawę niech kupi sobie choć jedną buteleczkę.

W Czeskiej Telewizji ktoś nawet powiedział:

„Czesi nie potrzebują airbagi, bo mają wielkie brzuchy od piwa”

Także Skoda nie dodaje poduszek powietrznych.

Właśnie skończył się Festiwal Piwa w Pilznie. Na wszystkich, którzy przyszli na festiwal czekały wyjątkowe promocje piwa. Było można także posłuchać opowieści o historii browaru Pilsner Urquell, zwiedzić zakład w tym jego warzelnię oraz zakładowe Muzeum w dwupiętrowych, historycznych piwnicach browaru. Atrakcją była też degustacja niefiltrowanego i niepasteryzowanego piwa Pilsner Urquell. Każdy mógł wziąć również udział w biciu rekordu w zbiorowym toaście.

Zapraszam wszystkich na jednego!!