Czy o Czechach pisze się dobrze albo wcale? Spotkanie z Michałem Zabłockim

Główna Księgarnia Naukowa im. B. Prusa zorganizowała pod koniec października Tydzień Czeski, dzięki któremu udało mi się wreszcie być na spotkaniu z autorem książki „To nie jest raj”, panem Michałem Zabłockim.

Od czasu przeczytania tej krótkiej książki, która miała ambicje być przeciwwagą dla zachwytów Mariusza Szczygła nad Czechami, bardzo chciałam poznać osobę, która ją napisała. Zastanawiałam się jak wygląda i jakie poglądy ma Polak, który próbuje podważyć mit dotyczący Czech, jako raju na Ziemi.

Może od razu wyjaśnię- jestem Czechofilem, a nawet Czechofilką, kocham Czechy, ale jak to bywa z prawdziwą miłością- kocham, wiedząc że ma swoje wady. Zauważam je, ale w obliczu ilości zalet nie są dla mnie tak istotne.

Pan Zabłocki w swojej książce, o czym już pisałam w recenzji,  wypowiadał się na temat zjawiska czechofilii i zachwytu Polaków nad Czechami w sposób dalece niesprawiedliwy („Polska czechofilia jest potwornie powierzchowna, bazuje na weekendowych wypadach na piwo do Pragi i dla mnie nie różni się niczym od brytyjskich „stag parties” na rynku w Krakowie, Wrocławiu czy w Warszawie”). Nie inaczej było na spotkaniu autorskim, które prowadził pan Michał Rozenberg (słowacysta, znawca literatury i historii Słowacji, zdeklarowany nie-czechofil), chociaż na końcu nastąpił ciekawy zwrot akcji, o czym poniżej.

Przyznam więc, że na spotkanie wybierałam się z określonym poglądem na temat pana Zabłockiego, a jedyne co mnie naprawdę interesowało, to powód jego antyczechofilii, a może nawet czechofobii. Wiedziałam, że bohemistą stał się głównie ze względu na chęć zostania tłumaczem przysięgłym języka czeskiego, a jego pierwsze spotkanie z Czechami nastąpiło na górze Śnieżnik, kiedy to jako dziecko symbolicznie przekroczył polsko-czechosłowacką granicę. Studiując w rodzinnym Wrocławiu, zaczął poznawać Czechy od trochę innej niż strony. Między innymi opowiedział o tym, że jego wykładowca był Czechem ale też gorliwym katolikiem, a sami Czesi, których poznał nie są tak zadowoleni ze swojego kraju jak się Polakom wydaje, a w Czechach panuje ogromna korupcja.

Prowadzący spotkanie zapytał skąd zdaniem autora tak wielu Polaków jest czechofilami. Ten odpowiedział, że dlatego, że zwracamy uwagę tylko na fasadę, nie wchodzą do środka, tego czym jest Czeska Republika, więc skupiamy się na piwie, knedlikach i języku, którzy brzmi dla nas zabawnie i sympatycznie. Kolejnym nośnikiem czechofilstwa w Polsce jest według niego kinematografia. Polacy do tego stopnia uwielbiają czeskie komedie, że trudno im przyjąć do wiadomości, że Czesi produkują również filmy w innych gatunkach. To z kolei powoduje że czasem poważne filmy i tak w Polsce są reklamowane jako „czeskie komedie”. Według p. Zabłockiego dość powierzchowne są również fakty na temat Czech, które docierają do Polski. Poskarżył się, że pracując w Czechach jako dziennikarz PAP, czasem dostawał uwagi od polskiej redakcji, że treść jego artykułu nie spodoba się czytelnikom, bo zaburza stereotyp myślenia o Czechach.

Sporo czasu na spotkaniu zajął temat historii i poczucia tożsamości zarówno Czechów, Polaków i ze względu na osobę prowadzącego Słowaków. Oczywisty jest fakt, że te trzy narody mają podobną historię najnowszą, a w wielu miejscach nawet wspólną (choć na pewno różnimy się w jej interpretacji).

Czesi ponadto od czasu śmierci Havla nie mają autorytetów moralnych a według ostatniego spisu powszechnego tylko 63% osób zadeklarowało, że jest Czechami. W tym przypadku według p. Zabłockiego trudno jednoznacznie odpowiedzieć czy był to wynik żartu z tego rodzaju pytania czy faktycznie Czesi nie mają poczucia identyfikacji z własnym państwem. Autor wraz z prowadzącym doszli do wniosku, że Czechy nigdy nie były państwem narodowym. Częściej są dumni, że byli częścią imperium Austro-Węgierskiego niż tego, że ostatecznie są niezależnym narodem.

Brak poczucia przynależności narodowej kompensują jednak przynależnością do regionu lub miasta. Autor podkreślił, że on sam czuje się Polakiem i Europejczykiem mimo tego, że dla wielu Polaków stoi ze sobą w sprzeczności.

Pan Zabłocki twierdzi, że Czesi sami do siebie mają skomplikowany stosunek. Generalnie panuje obojętność. Gospoda wg autora książki „To nie jest raj” jest bardzo smutnym miejscem. Dużo się pije i narzeka, a samo narzekanie nie przekuwa się na działanie. Według autora Czesi dużo rzadziej od Polaków zakładają organizacje pozarządowe. Kiedy to usłyszałam, to trochę mnie to zdziwiło, bo jednak mimo tego, co sądzi pan autor, moje czechofilstwo nie ogranicza się tylko do chlania tańszego piwa na czeskich ulicach, ale też znam co nieco sytuację społeczno-polityczną u naszych południowych sąsiadów. Sprawdziłam jakie są fakty. Opierając się na raporcie Marty Gumkowskiej z Zespołu badawczego Stowarzyszenia Klon/Jawor z 2017 roku w Czechach nie dość, że było więcej organizacji pozarządowych (128 720 do 123 975, które były w Polsce), to jeszcze w przeliczeniu na 10 tys. mieszkańców Czesi biją nas pod tym względem na głowę (125 w porównaniu do 32 organizacji w Polsce).

Innych „faktów” ze spotkania i książki już nie sprawdzałam, ale jeśli Wy wiecie, że coś na pewno się nie zgadza ze stanem faktycznym, to proszę napiszcie do mnie, uzupełnię ten artykuł o Wasze znaleziska.

Kolejny zarzut wobec Czech to, że życie na ulicach mniejszych miast popołudniami zamiera, bo jeśli już Czesi wychodzą to do tych osławionych hospód. Z tym się mogę nieco zgodzić, ale nie upatrywałabym w tym nic złego. Przynajmniej mają gdzie wyjść i wiedzą po co. Polacy co prawda do późnych godzin nocnych potrafią się szwendać po ulicach większych i mniejszych miast, ale w przypadku tych ostatnich czasem tylko po to, żeby szukać „rozrywki”, czyli znaleźć kogoś, kogo można zaczepić i zapytać czy ma w czymś problem.

Wracając do książki, jako że spotkanie odbywało się jednak w księgarni. Podobno w Czechach „To nie jest raj” została przyjęta dużo lepiej niż w Polsce. Pan Zabłocki powiedział, że często Czesi piszą do niego, że to niestety wszystko prawda. W Polsce faktycznie spotkał się z różnymi zarzutami (w końcu sama byłam jedną z osób, która je miała), ale podobno np. Mariusz Szczygieł podziękował mu za tę książkę, ponieważ do tej pory na polskim rynku nie było takich pozycji, które pokazywałyby te trochę mniej znane Czechy.

Poruszono również kwestię tego, jak Czesi nas postrzegają. Vaclav Klaus podobno kiedyś powiedział „Jesteśmy narodami bliskimi ale niezbyt się znamy”, co p. Zabłocki podsumował mówiąc, że my Czechów postrzegamy powierzchownie a oni nas jako cwaniaczków, kombinatorów.

W naszych wzajemnych stosunkach nie pomagają nam takie afery jak np. z solą drogową albo z zatrutym mięsem. Przykładem tego, jak Czesi  nas widzą jest chociażby reklama t mobile, gdzie Polak jest naciągaczem. Dla przypomnienia:

Od siebie dołożyłabym również serial „Kosmo”, ale tam się obrywa wszystkim, a Czechom chyba przede wszystkim.

Kiedy nastał czas na pytania od publiczności, wywiązała się ciekawa dyskusja z autorem na temat obiektywizmu w opisie Czech. Autorowi zarzucono jego brak i bardzo wybiórcze potraktowanie tematyki, wyciągnięcie kilku wydarzeń i spraw, które miały pokazać Czechy w złym świetle. Autor odpowiedział, że miał do tego takie samo prawo jak Mariusz Szczygieł, który z kolei w swoich książkach idealizuje obraz kraju nad Wełtawą. 

Próbując nieco załagodzić dyskusję pan Zabłocki w końcu przyznał, że też jest Czechofilem i mimo wszystko Czechy wciąż kocha, tylko chce je pokazać z nieco innej strony.

Autor: Dorota Chmielewska

Bardzo nieświeże żarty

„Čerstvé żarty” to dziwny twór, rzeknę bez kozery nowotwór, który ma Polaków bawić i uczyć jacy są nasi sąsiedzi zza południowej granicy przy okazji „dyskretnie” reklamując piwo Žatecký Světlý Ležák. Bez ogródek napiszę- moim zdaniem ten program to rak mózgu.

Chyba nikomu z Czechofili nie muszę tłumaczyć, że Žatecký Světlý Ležák nie jest czeski, ale jest to koncernowe piwo produkowane przez okocimski browar  w Brzesku na zlecenie Carlsberga.

Nie mam pojęcia kto wpadł na pomysł, żeby celowo konsumentów wprowadzać w błąd, że to jest czeskie piwo, ale pewnie to ten sam spec, który potem wpadł na pomysł typu: „Ej a jakby zrobić program rozrywkowy, w którym Polak i Czech będą ze sobą rozmawiali, ale oczywiście się nie dogadają i będzie z tego kupa śmiechu, bo przecież czeski język jest taki śmieszny!”

Tak- wyszła z tego kupa i jeśli już śmiechu to z tego, jak to „dzieło” na pograniczu marketingu i rozrywki jest zrobione. Spróbuję prześledzić tok myślenia speców od reklamy. Zaczynając od początku- gdzie Polak i Czech mogliby się spotkać- oczywiście w barze. Nie może to jednak być zwykły bar- to ma niby być gospoda, ale przecież ludzie nie będą chcieli patrzeć na wąsatych barmanów czy barmanki, więc zatrudnijmy męskich modeli, którzy przecież nie muszą umieć nalewać piwa tylko się uśmiechać i przecierać szklanki. Same rozmowy polsko-czeskie będą pewnie nudne, więc dodajmy „muzykę”.  Przecież jednak mamy XXI wiek, więc niech to będzie DJ. Najlepiej DJka, bo jak za dużo facetów będzie w programie, to nam się feministki doczepią, że parytetów nie ma. Damy więc kobietę, do której prowadzący (Piotr Kędzierski, którego bardzo cenię, ale jego obecność w ogóle nie ratuje tego „show”) zwraca się per Praktyczna Pani. Ja do pani DJki nie mam nic oprócz tego, że jej obecność jest bardziej żenująca i bez sensu niż wodzianek u Wojewódzkiego. Puszczanie sampli z odgłosem nalewania piwa albo jego głośnego przełykania na przemian z jakimiś czeskimi czy polskimi wtrąceniami typu: „to było gupie, nie”.

Widzowie pewnie nie będą się orientowali, gdzie mają się śmiać, więc dodajmy śmiech od publiczności. Nie możemy jednak ryzykować- niech publiczność będzie podstawiona. Posadzimy ich elegancko przy stolikach z lampami, damy po kuflu piwa (ale lepiej żeby go nikt nie pił, niech tylko stoi przed nimi). W efekcie otrzymujemy obrazki tego typu:

Prawie bym zapomniała o jeszcze jednym elemencie tego bigosu- stand up. Tak, program umajają polscy stand uperzy. Do tej pory powstało trzy odcinki. W każdym na początku jest niby losowanie, jaki będzie temat przewodni, więc mamy jak dotąd miłość (láska- jakie to śmieszne ha haha !!!), pech i jedzenie. Bardzo naturalni i w ogóle, zupełnie zaskoczeni tematem stand uperzy na poczekaniu wymyślają swoje wystąpienia, bawiąc publiczność do łez!

Wiem, że tym tekstem raczej tylko podsycam Waszą ciekawość i niektórzy zamiast czuć się zniechęceni od razu przeszukają (šukają- ha hahahahah!!!) internety, żeby sprawdzić czemu ten Czechofil tym razem taki złośliwy, ale ostrzegam- robicie to na własną odpowiedzialność. Szkoda mi jedynie tego biednego Robina (Czecha, który partneruje panu Kędzierskiemu). Wygląda na sympatycznego gościa, ale musi dźwigać na sobie cały możliwy stereotyp żłopiącego piwo Pepika, którego babiczka pochazi s Chrzanowa albo innego Brzeska.

Dla przypomnienia reklama, do której się odwołuję (wtedy przynajmniej nikt nie ściemniał, że Tyskie nie jest z Polski):

Autor: Dorota Chmielewska

Co kryje Kosmo?

Czeski serial „Kosmo” podbił polski Internet, włącznie z głównymi stronami największych portali. Właściwie tylko kilka scen z serialu, przede wszystkim ta z „czterema kosmonautami i psem”, ale dobre i to. W końcu od czasu Jožina z bažin żaden wytwór czeskiej popkultury nie wzbudził w Polsce takiego zainteresowania. Czytaj dalej „Co kryje Kosmo?”

Święto Niepodległości przy kieliszku morawskiego wina

Poranek 11 listopada. W Warszawie za kilka godzin narodowcy chwycą za flagi, bluzy z symbolami Polski Walczącej, z motywem wilków i żołnierzy wyklętych. Przejdą ulicami stolicy głośno krzycząc i puszczając race. W wieczornym serwisie informacyjnym pewnie znów będzie o zamieszkach z policją… Nuda, co roku jest tak samo…
A może by tak przy okazji Święta Odzyskania Niepodległości przez Polskę poświętować trochę radośniej? Przecież mimo wszystko, jest co świętować.

Jest ku temu okazja, bo 11 listopada w Czechach świętuje się Dzień Świętego Marcina, patrona winiarzy. Chciałam napisać, że Czechofile z Warszawy mają wybór miejsc, w których mogliby posmakować tradycyjnej czeskiej gęsiny i młodego morawskiego wina, ale… żadna z tutejszych restauracji nie wykorzystała okazji, żeby wykazać się znajomością czeskiej tradycji. Jedynie Czeska Piviarnia obiecała na tę okoliczność otworzyć beczkę svatomartinského piva, więc mamy coś na pocieszenie.

Może w przyszłym roku restauratorzy coś nam zaproponują, a jeśli nie, to pozostaje tylko wycieczka za czeską granicę, bo naprawdę warto!

O tradycji
Według legendy Święty Marcin przybywa co roku na białym koniu, co oznacza, że rozpoczynają się opady śniegu (co widać za oknem). Na szczęście Czesi przykry moment nadejścia zimy potrafią sobie umilić przy młodym winie i pieczonej gęsi.

Tradycja świętomarcińska pojawiła się w XVIII wieku, kiedy to za panowania cesarza Józefa II, 11 listopada właściciele winnic chodzili do swoich winiarzy aby spróbować nowego wina i zdecydować, czy przedłużać z nimi umowę na kolejny rok.

Dokładnie o godzinie 11:00 w całych Czechach, otwarte zostaną pierwsze butelki tegorocznego wina. Potem rozpocznie się tradycyjne biesiadowanie. Koncerty, wydarzenia, atrakcje kulinarne i degustacyjne na św. Marcina przygotowywane są w całych Czechach.
gesina-na-swietego-marcinaA skąd gęsina? Legenda mówi, że święty Marcin był rzymskim żołnierzem. Po przyjęciu wiary chrześcijańskiej został misjonarzem, a następnie biskupem. Podczas wygłaszania kazania biskupowi Marcinowi przeszkadzały gęsi, dlatego nakazał je zabić. Szkoda, żeby tak dobre mięso się zmarnowało, więc swoją karę odbyły piekąc się w brytfannach. Dziś to tradycyjne sezonowe danie oferuje każda dobra restauracja. Zazwyczaj gęś podawana jest z czerwoną duszoną kapustą, jesiennymi jabłkami oraz knedlikiem czy delikatnymi ziemniaczanymi kluseczkami.

Więcej o czeskiej tradycji na stronie Czech tourism

Hostele w Pradze – gdzie można tanio się przespać

Dostaję czasem zapytania, czy mogę polecić jakieś tanie i dobre miejsca noclegowe w Pradze. Ten artykuł będzie w większości o tym, których miejsc lepiej unikać, ale jest to moja osobista opinia, więc mam nadzieję, że żadne z tych miejsc nie będzie miało do mnie żalu o antyreklamę.

Nie samym piwem człowiek żyje. Musi gdzieś przenocować nawet podczas wypadu do Pragi. Ci którzy mają nadmiar koron mogą wybrać hotel, z pewnością bardziej komfortowy, ale w żadnym wypadku nie mający takiego klimatu jak znacznie tańsze od niego hostele. Tych w czeskiej stolicy nie brakuje. Nie wszystkie są jednak równie fajne.

Po prostu miejsce do spania, ale może śmierdzieć bezdomnym

Po pierwszej wizycie w AZ Hostel (w 2014 roku) napisałabym: „Jeśli potrzebujesz tylko miejsca gdzie przytulisz się do poduszki na parę godzin, możesz je znaleźć blisko centrum. AZ Hostel na ulicy Vodićkovej nie oferuje nic specjalnego, jest po prostu bardzo dobrze położony. Na zwiedzanie Pragi można ruszyć z niego nawet piechotą. Wybierzesz go jeśli Ci się śpieszy i chcesz wyspać się w dość wygodnym łóżku.” Po drugiej wizycie z tego roku (2016) dodałabym- łóżko jest wygodne, ale może zdarzyć się, że pokój śmierdzi jakby nocował tam bezdomny, który zsikał się w łóżko. Gdy weszłam do pokoju już śmierdziało, ale myślałam, że to tylko kwestia tego, że okno było długo zamknięte. Jednak po 4 godzinach wietrzenia okazało się, że przyczyna leżała w łóżku, które co prawda było puste, ale smród przeniknął do głębi jego materac- ot kostka smrodkowa o wymiarach 90×200 cm.

IMAG0273 DSC07172Hostelik Chili położony jest w miejscu tyleż malowniczym, co zaskakującym. Jeszcze zanim do niego wejdziesz zobaczysz parkę wiszącą na parasolach ponad ulicą. Po wejściu będzie więcej rzeźb i grafik.

Klimat jest tu niezwykły, wspólna sala jakby samoistnie skłania do poznawania innych gości hostelu i wspólnego z nimi urządzania mini-imprezki. Coś jakby było się gdzieś między górskim schroniskiem, galerią sztuki, a squatem. Klimat jest tak niezwykły, że łatwo nie zwrócić uwagi na sam budynek. Ten jest dość stary i nie należy spodziewać się po nim hotelowych standardów.

DSC05746Prawdziwa perełką jest Hostel Sir Toby’s. Jest tak tylko do momentu gdy wejdzie się po raz pierwszy do tego uroczego hostelu. O każdym pokoju można usłyszeć inną historię, opowiadaną przez namalowane na ścianach krasnoludy czy anioły. Wielonarodowe towarzystwo zgadza się pod jednym względem: Ale tu fajnie! Wystrój tworzy klimat, ale w przeciwieństwie do Chili nie sposób tu narzekać na komfort. Jest ładnie, czysto, można zjeść śniadanie, a nawet zamówić piwko w znajdującej się pod hostelem i należącej do niego hospodzie. Oczywiście drugie, bo pierwsze jest w cenie noclegu. Szkoda tylko, że miejsca trzeba zarezerwować sobie z pewnym wyprzedzeniem.

W tym roku nocowałam również w Hostelo-hotelu A&O Prag Metro Strizkov. Zdecydowanie nie polecam. Jest dość drogo, jak na hostelowy standard, daleko od metra, więc nazwa może podobnie jak mnie zmylić. Obsługa nie jest zbyt uprzejma, a opłaty są doliczane niemal do wszystkiego (łącznie z pościelą).

Nie próbowałam jeszcze nocować w Pradze za pośrednictwem Airbnb, ale myślę, że następnym raz zdecydowanie wybiorę tę opcję.

Sylwestrowe i noworoczne zwyczaje i przesądy

Nasi południowi sąsiedzi podobnie jak my mają kilka zwyczajów związanych z przełomem roku.

U nich, tak jak w Polsce obowiązuje przysłowie „Jaki Nowy Rok, taki cały” (Jak na Nový rok, tak po celý rok), więc wierzy się, że wtedy warto wynieść wszelkie śmieci, zmienić pościel i zrobić pranie, żeby nie pozostały w naszym domu żadne przykre sprawy z roku poprzedniego.

1 stycznia raczej nie podaje się drobiu, żeby szczęście nie odleciało, ale za to chętnie je się soczewicę, dzięki czemu nasze pieniądze będą się mnożyły.

cs-legie-rusko

Czesi z okazji Nowego Roku posyłają sobie PF zwane też novoročenkami, czyli kartki z życzeniami. Ciekawe jest to, że zwyczaj ten jest starszy niż kartki bożonarodzeniowe i został wynaleziony przez czeskiego szlachcica hrabiego Karela Chotka, który w roku 1827 wpadł na pomysł jak poradzić sobie z pochodem gości, którzy zwykli odwiedzać go przy okazji Nowego Roku, zaczął zawczasu wysyłać im życzenia na ozdobnych blankietach.

Przeciętny Czech kupi mieszkanie za siedem rocznych wynagrodzeń

Na mieszkanie o powierzchni 70 m2 Czesi muszą pracować siedem lat. Oczywiście, jeśli w tym czasie nie wydają pieniędzy na jedzenie ani rachunki. Najszybciej mieszkanie za swą roczną wypłatę kupią Belgowie, a najdłużej będą na nie pracować mieszkańcy Wielkiej Brytanii.

w4

Z raportu firmy Deloitte badającej kraje UE oraz Rosji i Izreala wynika, że w kategorii dostępności mieszkań Czeska Republika jest tuż pod średnią europejską. Tuż za Belgami znajdują się Niemcy. Ci pracują na swoje mieszkanie jedynie 3,3 roku. Najdrożej jest w Wielkiej Brytanii – typowy Anglik czy też Szkot na swoje 70 m2 pracuje aż 10 lat.

Polacy w porównaniu z Czechami nie wypadają tak słabo – na czeskie 7,1 lat przypada 7,2 lat. Węgrzy pracują na swoje cztery kąty 7,8 lat.

Jeśli chodzi o samą Republikę Czeską ceny metra kwadratowego różnią się od siebie w zależności od lokalizacji. Najdroższa jest Praga, na końcu tabelki znajdziemy z kolei Liberec.

w5

Ceny nowych mieszkań w Czechach oscylują w granicach 32.706 koron (1200 euro) za metr kwadratowy, co jest ceną najwyższą w całej Europie Środkowo-Wschodniej. W samej Pradze średnia cena metra kwadratowego nowego mieszkania to koszt 55.055 koron (2020 euro). Praga jest o 13 proc. droższa niż Warszawa i o 41 proc. droższa niż Budapeszt!!!

Najtańszym europejskim miastem jest Porto (860 euro/m2).

Wszyscy jesteśmy tak samo ciepli – to hasło tegorocznej Prague Pride 2015

Wszyscy jesteśmy tak samo ciepli – tak można przetłumaczyć na polski hasło tegorocznej parady równości, która już po raz piąty przejdzie ulicami stolicy Czech. Autorzy hasła wskazują, że każdy człowiek, niezależnie od orientacji seksualnej, ma tę samą temperaturę ciała.

w3

„Teplý” to jedno z kilku określeń opisujących geja w Republice Czeskiej. Tłumaczone jako „ciepły” używane jest również w Polsce na określenie osób homoseksualnych. Organizatorzy tegorocznego kolorowego pochodu właśnie z pojęciem temperatury łączą kampanię na rzecz zwiększenia tolerancji. Piąta edycja Prague Pride to cykl kilkunastu spotkań, które odbywać się będą od 10 do 16 sierpnia 2015 roku. Program przewiduje głównie nacisk na „zbliżenie się” do siebie osób homo i heteroseksualnych, a nie tylko wspólny pochód osób LGBT.

Jak zwykle na finał obchodów Prague Pride, czyli marsz ulicami Pragi, zjedzie do stolicy Czech tysiące ludzi, również tych z Polski. Jest to dobra okazja do rewanżu czeskim kolegom za ich częste wizyty podczas naszej Parady Równości.

csp

Blog na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑